Czy VSS pomaga zmniejszać ślad węglowy operacji magazynowych?

Tak, ale w sposób pośredni. System Studio VSS.net nie zmienia napędu pojazdów ani tras, więc jego wpływ ogranicza się do organizacji ruchu na placu manewrowym. Rezerwacja okien czasowych skraca czas, w którym ciężarówki czekają z włączonym silnikiem, oraz zmniejsza liczbę przyjazdów bez zapowiedzi.

Gdzie powstaje ślad węglowy w operacjach magazynowych

Emisje nie biorą się wyłącznie z jazdy po drogach. Pojazd oczekujący na rozładunek często nie wyłącza silnika, bo kierowca nie wie, jak długo potrwa postój. W kabinie chce mieć ogrzewanie albo chłodzenie, a czasem zasilanie dodatkowych urządzeń.

W skali magazynu obsługującego dziesiątki dostaw dziennie taki postój sumuje się do wymiernej ilości spalonego paliwa. Obok tego obiekt zużywa energię na oświetlenie i wentylację. Osobną pozycją jest papier. Druk i archiwizacja dokumentów transportowych pochłaniają energię urządzeń biurowych.

Źródło emisji	Skąd się bierze	Wpływ awizacji
Spaliny na placu	silnik pracujący na biegu jałowym podczas oczekiwania i manewrów	bezpośredni, przez krótszy postój
Energia w obiekcie	oświetlenie, wentylacja, wózki i systemy informatyczne	brak
Dokumentacja papierowa	druk listów przewozowych i potwierdzeń dla kilku osób	częściowy, przez obieg elektroniczny

Źródła są ze sobą powiązane. Chaotyczny ruch na placu wydłuża kolejki, a presja na personel zwiększa liczbę dokumentów wystawianych ręcznie w trybie awaryjnym. Dlatego poprawa jednego procesu często zmniejsza obciążenie pozostałych.

Czas postoju silnika w kolejce

Silnik na wolnych obrotach spala paliwo, choć pojazd nie przemieszcza się ani o metr. Każda dodatkowa minuta przed bramą jest emisją, której można uniknąć, jeśli kierowca wjedzie dopiero wtedy, gdy rampa jest gotowa. System przydziela przyjazdowi konkretne okno, więc pojazd podjeżdża bezpośrednio pod wskazane stanowisko.

Kierowca zostawia silnik włączony z powodów praktycznych: zimą potrzebuje ogrzewania, latem klimatyzacji. Gdy czas oczekiwania jest znany, kierowcy łatwiej podjąć decyzję o wyłączeniu silnika. Zasada jest prosta, bo przewidywalność postoju zmienia decyzję kierowcy, a system dostarcza tę przewidywalność przez potwierdzenie z godziną rozładunku.

Reguła: efekt dotyczy postoju i jazdy po terenie obiektu. Trasa pojazdu na drodze publicznej pozostaje poza zasięgiem systemu awizacji, więc nie wolno przypisywać mu emisji z całego przewozu.

Nieplanowane przyjazdy i zawracanie

Pojazd bez awizacji często czeka dłużej, bo magazyn nie uwzględnił go w harmonogramie rozładunków. W skrajnym przypadku kierowca zawraca i wraca innego dnia, co oznacza całkowicie zbędny przejazd. Rezerwacja okna przed wyjazdem zmniejsza liczbę takich sytuacji.

Mniej doraźnych korekt na placu oznacza także mniej chwilowych zatorów. Nie cierpią na nich wtedy pojazdy, które przyjechały zgodnie z planem. Więcej o tym, jak okna rozkładają ruch, opisuje artykuł o eliminowaniu kolejek przez system VSS.

Rachunek emisji z postoju

Postój można przeliczyć na emisję tylko wtedy, gdy znane są cztery wielkości. Dwie z nich zapisuje rejestr awizacji, a dwie pochodzą spoza systemu. Przybliżony wzór mnoży czas postoju przez zużycie paliwa na biegu jałowym i przez współczynnik emisji paliwa.

Parametr	Źródło danych
Czas postoju na placu	rejestr wjazdów i rozpoczęcia rozładunku
Liczba pojazdów	rejestr awizacji i wjazdów
Zużycie paliwa na biegu jałowym	dane producenta pojazdu albo przewoźnika
Współczynnik emisji paliwa	opublikowane wskaźniki emisji dla danego paliwa

Efekt jest największy w obiektach z małą liczbą ramp i dużym ruchem. Tam skrócenie oczekiwania o kilkanaście minut na pojazd daje zauważalną różnicę w łącznym czasie pracy silników. W obiekcie z wolnymi rampami przez większość dnia zysk jest mniejszy.

Harmonogram dostaw a zużycie paliwa przewoźników

Równomierne rozłożenie przyjazdów zmniejsza szczyty ruchu na dojazdach do zakładu. Wiele pojazdów jadących do magazynu w tej samej godzinie oznacza więcej hamowania i ruszania. System rozkłada je na cały czas pracy rampy.

Dla przewoźnika znana godzina rozładunku ułatwia układanie trasy u kilku odbiorców w ciągu dnia. Można ograniczyć czas oczekiwania między punktami i przejazdy bez pełnego wykorzystania ładowności. To efekt możliwy, ale niegwarantowany, bo kształt trasy zależy od czynników spoza systemu awizacji.

• Mniej rywalizacji o rampę. Przedziały czasowe przypisane z góry zapobiegają kolejkowaniu, zanim przed bramą stanie kilka pojazdów.
• Mniej jazdy w poszukiwaniu miejsca. Kierowca, który widzi kolejkę, nie musi szukać postoju w sąsiedztwie zakładu.

Dokumentacja cyfrowa zamiast papieru

W modelu papierowym każda dostawa wymaga kilku egzemplarzy dokumentów. Dochodzą list przewozowy i specyfikacja towaru. Potwierdzenie awizacji bywa drukowane osobno dla kierowcy i dla magazyniera. System zastępuje część tych wydruków potwierdzeniem elektronicznym i cyfrowym obiegiem dokumentów.

Potwierdzenie awizacji wraca do przewoźnika w panelu albo w wiadomości, więc nie trzeba go drukować dla każdej osoby w łańcuchu. Magazyn znajduje je później w rejestrze zamiast w segregatorze. Archiwizacja papierowa wymaga miejsca i czasu, a elektroniczny zapis jest przeszukiwalny.

Ten element ma mniejsze znaczenie niż spaliny z placu, ale sumuje się z pozostałymi usprawnieniami. Dokumenty wynikające z przyjęcia i wydania towaru opisuje strona o dokumentach magazynowych.

Jak mierzyć wpływ systemu VSS

Najprościej porównać kilka wskaźników operacyjnych sprzed wdrożenia z danymi z kolejnych miesięcy. Nie trzeba od razu przeliczać wszystkiego na tony dwutlenku węgla. Dane już leżą w rejestrze awizacji i wjazdów.

• Czas oczekiwania pojazdu. Od wjazdu na plac do rozpoczęcia rozładunku.
• Udział przyjazdów bez awizacji. Stosunek przyjazdów nieplanowanych do wszystkich awizacji.
• Odjazdy bez rozładunku. Liczba pojazdów, które odjechały z powodu braku wolnej rampy.
• Wydruki dokumentów transportowych. Liczba stron drukowanych miesięcznie.

Czas oczekiwania lepiej opisuje mediana niż średnia, bo pojedyncze wielogodzinne postoje zawyżają średnią. Zapytanie poniżej jest ilustracyjne i liczy medianę dla każdego dnia z ostatnich sześciu miesięcy. Korzysta z funkcji okna, którą opisuje dokumentacja klauzuli OVER w T-SQL.

SELECT DISTINCT
       CAST(WjazdNaPlac AS date) AS Dzien,
       PERCENTILE_CONT(0.5) WITHIN GROUP
           (ORDER BY DATEDIFF(MINUTE, WjazdNaPlac, PoczatekRozladunku))
           OVER (PARTITION BY CAST(WjazdNaPlac AS date)) AS MedianaOczekiwaniaMin
FROM dbo.WjazdyNaPlac
WHERE PoczatekRozladunku IS NOT NULL
  AND WjazdNaPlac >= DATEADD(MONTH, -6, SYSDATETIME())
ORDER BY Dzien;

Przeliczenie minut na emisję wymaga danych o zużyciu paliwa przez konkretne pojazdy na biegu jałowym. Takich informacji zwykle nie zawiera rejestr awizacji. Dlatego wynik w minutach pozostaje uczciwą miarą, a tonę dwutlenku węgla można podać dopiero po dodaniu danych od przewoźników.

W raportowaniu emisji postój pojazdów przewoźnika bywa ujmowany jako emisja pośrednia w łańcuchu dostaw, a nie jako źródło należące do magazynu. Wpływ awizacji opisuje się wtedy jako zmianę w łańcuchu dostaw, bez przypisywania go własnej flocie obiektu. Takie rozróżnienie ułatwia uczciwe przedstawienie wyniku audytorowi i klientom.

Wskaźniki warto zbierać stale, a nie raz przy wdrożeniu. Porównanie z kolejnymi miesiącami pokazuje, czy poprawa się utrzymuje, czy część przewoźników wraca do przyjazdów bez awizacji. Okresy sezonowego nacisku na plac wskazują, kiedy najbardziej opłaca się egzekwować zasady rezerwacji. Terminologię zrównoważonej logistyki i łańcucha dostaw porządkuje słownik pojęć CSCMP.

Czego awizacje nie zmieniają

Granica odpowiedzialności systemu przebiega na bramie obiektu. Po jednej stronie leży organizacja postoju i rozładunku, po drugiej planowanie przewozu. Rozróżnienie chroni przed przypisywaniem awizacjom efektów, które wynikają z doboru trasy albo rodzaju napędu pojazdu. Taki podział upraszcza też rozmowę z przewoźnikiem: każda ze stron odpowiada za własny fragment łańcucha.

Obszar	Czy VSS wpływa	Uwaga
Postój pojazdów na placu	tak	efekt wynika z krótszego oczekiwania na rampę
Nieplanowane przyjazdy	tak	wymaga dyscypliny rezerwacji po stronie przewoźników
Trasa przewozu na drodze publicznej	nie	to zadanie systemów klasy TMS
Napęd pojazdów	nie	dotyczy floty, a nie harmonogramu

Efekt środowiskowy zależy od dyscypliny wdrożenia. Jeśli część dostawców nadal przyjeżdża bez awizacji i liczy na wprowadzenie poza kolejnością, część korzyści przepada. Sprawdza się konsekwentne egzekwowanie zasad. Pomaga też jasna komunikacja z przewoźnikami, opisana w artykule o przejrzystych SLA w VSS.

Awizacje działają obok innych działań, jak elektryczne wózki widłowe. Te działania są od systemu niezależne, ale razem tworzą spójniejszy obraz obiektu. Przekazanie danych o awizacji do systemu magazynowego opisuje artykuł o integracji VSS z WMS i ERP.

Pytania i odpowiedzi o VSS i ślad węglowy

Glosariusz pojęć związanych ze śladem węglowym placu

Ślad węglowy

Suma emisji gazów cieplarnianych związanych z działalnością, wyrażana w ekwiwalencie dwutlenku węgla.

Bieg jałowy

Praca silnika pojazdu bez przemieszczania się, w której spala się paliwo i powstają spaliny.

Plac manewrowy

Teren przed magazynem, na którym pojazdy oczekują na rampę i manewrują.

Awizacja

Zgłoszenie planowanej dostawy z wyprzedzeniem, z datą, godziną i danymi pojazdu.

Okno czasowe

Przedział czasu z limitem miejsc, w którym pojazd może zostać obsłużony przy rampie.

Mediana

Wartość środkowa uporządkowanego zbioru, odporna na pojedyncze skrajne wyniki.

TMS

System zarządzania transportem, który planuje trasy i kolejność odwiedzanych punktów.