Zaleganie palet w regałach wysokiego składowania - rotacja i dni bez ruchu

Rotacja mówi, jak szybko towar przechodzi przez magazyn, a zaleganie wskazuje pozycje, które stoją bez ruchu i zajmują miejsce. Studio WMS.net liczy oba zjawiska z historii obrotów, a standardowo analizuje ostatnie 30 dni. Z wyniku wynikają decyzje o przesunięciu albo wyprzedaży oraz o zmianie zamówień.

Wskaźniki rotacji i zalegania

Rotacja oznacza częstotliwość, z jaką towar jest wyjmowany z magazynu i zastępowany nową dostawą. Wysoka wartość świadczy o regularnej wymianie asortymentu. Zaleganie występuje, gdy pozycja zostaje w magazynie dłużej, niż zakładano. Zajmuje wtedy miejsce i generuje koszty przechowywania.

Do oceny potrzebne są liczby, a nie wrażenie. Cztery wskaźniki wystarczą do pierwszej selekcji i da się je policzyć z danych, które system zapisuje przy każdym wydaniu.

Reguła: próg zalegania ustala się osobno dla każdej grupy towarowej. Artykuł sezonowy, który nie rusza się pół roku poza sezonem, nie jest zalegający. Ten sam brak ruchu przy towarze o stałym popycie jest już sygnałem problemu.

Raport ruchu artykułów w wybranym okresie

Program ma proste narzędzia, które pokazują, co dzieje się z artykułami w określonym przedziale czasu. Domyślnie analizowane jest ostatnie 30 dni. Wynik z tak krótkiego okna warto zestawić z historią obrotów kartoteki, bo przy sezonowym asortymencie jeden miesiąc może wprowadzać w błąd.

Zestawienie pokazuje, które pozycje miały ruch, a które nie. Pozycje bez wydań w oknie analizy trafiają na listę do weryfikacji. Dalszą selekcję robi człowiek, bo to on wie, czy brak ruchu wynika z sezonu, czy z błędu w ofercie. System dostarcza listę kandydatów, a decyzję o losie towaru podejmuje kierownik razem z działem zakupów.

Przy czytaniu raportu pomaga podział na grupy towarowe. Lista wszystkich indeksów bez ruchu bywa długa, a część z nich ma wytłumaczenie w sezonie albo w zapasie zabezpieczającym. Zawężenie do jednej grupy pozwala szybko ocenić, które pozycje wymagają działania, a które tylko obserwacji.

Rotacja i zaleganie w zapytaniu T-SQL

Listę pozycji bez ruchu da się uzyskać jednym zapytaniem. Poniższy przykład jest ilustracyjny i nie pokazuje kodu produktu. Łączy bieżący stan z ostatnim wydaniem każdego indeksu i zostawia te, które nie schodziły ze stanu dłużej niż próg.

DECLARE @ProgDni int = 90;

SELECT s.IndeksId, s.Stan,
       MAX(o.DataOperacji) AS OstatnieWydanie,
       DATEDIFF(DAY, MAX(o.DataOperacji), SYSDATETIME()) AS DniBezRuchu
FROM dbo.StanyIndeksow AS s
LEFT JOIN dbo.Obroty AS o
       ON o.IndeksId = s.IndeksId AND o.Znak = -1
WHERE s.Stan > 0
GROUP BY s.IndeksId, s.Stan
HAVING MAX(o.DataOperacji) IS NULL
    OR MAX(o.DataOperacji) < DATEADD(DAY, -@ProgDni, SYSDATETIME())
ORDER BY DniBezRuchu DESC;

Wartość NULL w kolumnie DniBezRuchu oznacza indeks, który w ogóle nie miał wydań. Zapytanie jest szybkie, jeśli istnieje indeks po kolumnach IndeksId i Znak oraz DataOperacji, bo silnik odczytuje ostatnią datę bez przeglądania historii. Próg w dniach najlepiej przekazać jako parametr procedury składowanej, żeby raport dla różnych grup towarowych korzystał z jednego kodu.

• Parametr progu. Liczba dni bez wydań, powyżej której pozycja wchodzi do raportu, ustawiana osobno dla każdej grupy.
• Brak wydań. Indeks, który nie miał żadnego ruchu wyjściowego, jest oznaczony wartością pustą i wymaga ręcznej oceny.
• Indeks po dacie. Bez niego silnik czyta całą tabelę obrotów, a raport zwalnia przy rosnącej historii.
• Wersjonowanie odczytu. Dla dużej historii raport warto uruchamiać na poziomie SNAPSHOT, żeby nie blokował zapisów skanera.

Poziom SNAPSHOT i jego skutki opisuje dokumentacja SET TRANSACTION ISOLATION LEVEL. Sposób liczenia stanów opisuje strona o stanach magazynowych.

Zapas bieżący i zapas zabezpieczający

Zapasem nazywa się ilość dóbr w systemie logistycznym przedsiębiorstwa, która nie jest na bieżąco zużywana, a czeka na przetworzenie albo sprzedaż. Część tego zapasu pełni rolę zabezpieczenia na wypadek zmiennego popytu lub opóźnionej dostawy. Lokalizacja zapasu głównego, a zwłaszcza zabezpieczającego, zależy od branży oraz od charakteru produktu.

Zapas zabezpieczający wygląda w raporcie jak zaleganie, bo z założenia rzadko się rusza. Dlatego trzeba go odróżnić od towaru, który nie schodzi z innego powodu. Praktyczny sposób to osobna grupa towarowa albo osobny próg w kartotece, tak aby raport nie wskazywał rezerwy awaryjnej jako kandydata do wyprzedaży.

Przyczyny zalegania towaru

Przed podjęciem decyzji trzeba ustalić, dlaczego pozycja stoi. Od przyczyny zależy wybór między przesunięciem a zmianą polityki zamówień.

Progi zapasu i terminy ważności zapisuje się w kartotece. Opisuje to strona o kartotekach magazynowych. Dotyczy to opcji Wymagana data ważności oraz progów zapasu minimalnego i maksymalnego.

Rotacja i rozmieszczenie w regałach

Rotacja decyduje o tym, gdzie towar powinien leżeć. Pozycje szybko rotujące trafiają blisko strefy wydań i na poziomy dostępne z ziemi, a wolno rotujące na poziomy górne i do dalszych alejek. Klasyfikację według udziału w obrocie opisuje strona o analizie ABC magazynu.

Układ zapasów widać na mapie. Heatmapa pokazuje strefy z największym ruchem, a wizualizacja zajętości pozwala znaleźć miejsca zajęte przez towar bez ruchu. Rolę mapy opisuje artykuł o wizualizacji w systemie WMS.net, a zajętość stref strona o wizualizacji zajętości magazynu.

Wpływ zalegania na czas kompletacji

Zalegająca paleta stoi w gnieździe, które mogłoby przyjąć towar szybko rotujący. Gdy takich palet przybywa w strefie kompletacji, ścieżki operatorów się wydłużają, bo szybki towar ląduje dalej od wydań. Skrócenie czasu kompletacji wymaga więc usunięcia zalegania, a nie tylko lepszej trasy.

Decyzje o towarze, który nie schodzi

Przed każdą decyzją trzeba sprawdzić, czy stan w systemie zgadza się z półką. Pozycja widoczna jako zalegająca może w rzeczywistości nie istnieć, jeśli wydano ją bez dokumentu. Weryfikację przeprowadza inwentaryzacja wybranej lokalizacji, którą opisuje strona o inwentaryzacji w Studio WMS.net.

• Przesunięcie. Towar o niskiej rotacji trafia na górne poziomy albo do dalszej strefy, a jego miejsce zajmuje pozycja o lepszym popycie.
• Wyprzedaż. Promocja zwalnia miejsce i kapitał, o ile cena pokrywa koszt dalszego składowania.
• Zwrot do dostawcy. Możliwy, jeśli umowa dopuszcza zwroty niesprzedanej partii.
• Likwidacja. Dotyczy towaru po terminie albo uszkodzonego i wymaga protokołu, który zamyka stan dokumentem.

Każda z tych decyzji kończy się dokumentem magazynowym, który zmienia stan. Obieg dokumentów opisuje strona o dokumentach magazynowych.

Wybór między wyprzedażą a dalszym składowaniem opiera się na prostym rachunku. Po jednej stronie leży strata na obniżonej cenie, a po drugiej suma kosztu miejsca i kapitału zamrożonego w półkach przez kolejne miesiące. Jeśli towar zalega od roku, a popyt nie wraca, dalsze trzymanie rzadko się opłaca.

Rytm przeglądu i odpowiedzialność

Analizę rotacji warto prowadzić w stałym rytmie. Raz w miesiącu przegląda się listę pozycji bez ruchu i podejmuje decyzje dla tych, które przekroczyły próg. Po każdej zmianie oferty albo starcie promocji lista wymaga przeliczenia poza harmonogramem, bo stare założenia przestają obowiązywać.

Za listę odpowiada jedna osoba, zwykle kierownik magazynu. Pozostałe działy dostają wyniki w postaci zestawienia i nie liczą ich samodzielnie. Taki podział skraca czas od wykrycia zalegania do decyzji, bo nikt nie czeka na dane z drugiego działu.

Przyjęcia a rotacja

Płynność przyjęć wpływa na późniejszą rotację. Dostawy, które przyjeżdżają w dużych skupiskach, wymuszają odkładanie towaru tam, gdzie akurat jest wolne miejsce, a nie tam, gdzie powinien leżeć. Awizacja z oknami czasowymi wyrównuje obciążenie rampy i pozwala przygotować lokalizacje przed przyjazdem pojazdu. Planowanie opisuje strona o awizacji dostaw.

Terminologię zapasów i łańcucha dostaw porządkuje słownik pojęć CSCMP. Ogólny opis zarządzania stanami znajduje się na stronie o zarządzaniu magazynem wysokiego składowania.

Pytania i odpowiedzi o rotację i zaleganie towaru

Glosariusz pojęć związanych z rotacją i zaleganiem

Rotacja

Częstotliwość, z jaką zapas jest wydawany i uzupełniany w danym okresie. Wskaźnik rotacji to wydania podzielone przez średni stan.

Zaleganie

Pozostawanie towaru w magazynie przez czas dłuższy niż założony próg, bez wydań, z kosztem miejsca i zamrożonego kapitału.

Pokrycie w dniach

Liczba dni, na jaką wystarczy zapas przy średnim dziennym wydaniu.

Zapas zabezpieczający

Część zapasu utrzymywana na wypadek zmiennego popytu lub opóźnień dostaw, odrębna od zapasu bieżącego.

Towar wolno rotujący

Pozycja, która schodzi ze stanu rzadko, ale regularnie, w odróżnieniu od towaru całkowicie nieruszanego.

Analiza XYZ

Klasyfikacja asortymentu według zmienności popytu, uzupełniająca analizę ABC, która dzieli go według udziału w obrocie.

Poziom SNAPSHOT

Poziom izolacji SQL Server, w którym transakcja czyta wersje wierszy z chwili startu i nie blokuje zapisów.

Procedura składowana

Zapisany w bazie danych zestaw instrukcji T-SQL wywoływany z parametrami, na przykład z progiem dni bez ruchu.

Warto przeczytać